U bent hier

Toekomstscenario’s voor archieffunctie in de maak

18 september 2015

Wat betekent de archieffunctie in een digitale informatiesamenleving? Hoe kunnen we die in de toekomst vormgeven zodat digitale objecten en data daadwerkelijk duurzaam toegankelijk en herbruikbaar blijven? Wat betekent dit voor het functioneren van de digitale overheid? En hoe kunnen overheden en hun archiefinstellingen zich voorbereiden op de wereld van morgen?

De algemene rijksarchivaris Marens Engelhard heeft in het kader van innovatieprogramma Archief 2020 aan bureau Futureconsult gevraagd een toekomstscenario op te stellen voor dit debat. In september 2015 is uit interviews en 2 rondetafelbijeenkomsten met experts van binnen en buiten de archiefsector input verzameld.

3 horizonten

Het eindresultaat zal bestaan bestaat uit een schets van 3, elkaar opeenvolgende, horizonten. De eerste horizon beschrijft het heden; waar staan we nu, waar hebben we vandaag mee te maken en wat doet dat met ons? Horizon 2 kijkt tot aan de grens van het hybride archief; wat betekent de hybride situatie van papier en digitaal en wat zien we om ons heen gebeuren? Als we vervolgens verder kijken naar horizon 3 dan proberen we te schetsen hoe de volgende stap in de informatiesamenleving eruit zou kunnen gaan zien. Zo krijgen we in beeld hoe archiveren er in de digitale toekomst uit kan gaan zien. En dat beeld voedt de keuzes die overheden en archiefinstellingen nu moeten maken om sturing te geven aan die toekomst.

Rondetafelbijeenkomsten

Op 1 en 10 september bespraken professionals en experts van binnen en buiten de archief- en informatiesector de concept horizonnen in 2 rondetafelgesprekken. Dat leverde veel op. Van nuttige aanscherpingen en slimme vragen tot geanimeerde gesprekken en scherpe discussies. Tijdens de gesprekken werd de plausibiliteit onderzocht en werden varianten en alternatieven bedacht. Ook bediscussieerden aanwezigen de consequenties en effecten. Het waren boeiende bijeenkomsten die zorgden voor verdere aanscherping van het toekomstscenario.

Een van de deelnemers was Saskia Stuiveling, voormalig president van de Algemene Rekenkamer. Zij zei in een interview in de Volkskrant (9 september 2015, pag. 23) over de digitale toekomst van het archief: “(…) Iedereen denkt altijd dat je het bij digitaliseren over data moet hebben, maar het gaat om de software die iets met die data dóét. (…) Hoe gaan we (…) straks nog tussen al die hele en halve waarheden uitleggen wat er precies is gebeurd? (…).” Daarmee illustreert zij een van de vele uitdagingen waar overheden en archief- en informatieprofessionals vandaag mee aan de slag moeten om sturing te geven aan de toekomst.

Dialoog

Futureconsult verwerkt alle opmerkingen, suggesties en wijzigingsvoorstellen die in de gesprekken zijn opgehaald. Directeuren van archiefinstellingen gaan daar vervolgens op 5 oktober mee aan de slag op de managementconferentie van Archief 2020 en Branchevereniging BRAIN. Het verhaal dat dan op tafel ligt, helpt alle deelnemers aan de conferentie om mee te denken, praten en werken aan een toekomstvaste archieffunctie.

Na de conferentie publiceren we het scenario en een verslag van het gevoerde gesprek op Archief 2020. Op die manier kan iedereen in de informatieketen er kennis van nemen en er zijn eigen gedachten over laten gaan.