U bent hier

Atelier Documenteren van de Samenleving

Aanpak

Landelijk project

Status

Afgerond

Projectleider

Liane van der Linden, Platform voor archiefonderwijs en -onderzoek

Looptijd

1 mei 2014 - 1 mei 2015
Het Platform voor Archiefonderwijs en –Onderzoek (PAOO) introduceert vanaf collegejaar 2014-2015 een nieuwe vorm van onderzoek en onderwijs: het Atelier. In een atelier werken studenten en docenten van de archiefopleidingen samen met professionals vanuit praktijkorganisaties en externe experts aan het oplossen van vraagstukken in het archief- en informatiedomein. De vraagstukken zijn actueel, raken meerdere disciplines, zijn nog niet (volledig) opgelost en worden voorgedragen door organisaties in het werkveld. Kenmerkend voor een atelier is de samenwerking tussen beginnend beroepsbeoefenaren, ervaren onderzoekers en professionals uit de dagelijkse werkpraktijk bij het formuleren en toetsen van oplossingen voor concrete vraagstukken. 

Leerdoelen

In het atelier Documenteren van de Samenleving is de centrale onderzoeksvraag: Wat is de rol van de archivaris in een samenleving die zichzelf documenteert? Hoe kan hij deze rol vormgeven? 
Deze vraag leidt tot deelvragen over de rol van archivarissen:
  • Als de samenleving zichzelf documenteert, waar is de archivaris dan nog voor nodig? Wat is de toegevoegde waarde van archivarissen? 
  • Ziet de archivaris een rol als (toekomstig) beheerder van particuliere archieven, of blijven de archieven bij de archiefvormer?
  • Stelt hij zich in zijn rol volgend of sturend op? Of ontdekkend en    anticiperend op de ontwikkelingen in die samenleving?  Of faciliterend aan anderen? 
  • Heeft de archivaris een rol als docent om de particuliere archiefvormers bewust te maken van de waarde van archieven en ze uit te leggen welke activiteiten de archiefvormer moet uitvoeren om die archieven beschikbaar te houden? 
  • In hoeverre is de archivaris (nu) professioneel competent genoeg een dergelijke rol te vervullen? Wat heeft hij nog nodig aan kennis, vaardigheden, positie? 
Over het documenteren van de samenleving, in de zin van het formuleren van acquisitiebeleid en het uitvoeren van acquisities, zijn de volgende vragen geformuleerd:
  • Hoe valt de methodiek uit Gewaardeerd Verleden te operationaliseren? 
  • Zijn de ideeën uit de museale wereld over participatief verzamelen bruikbaar voor het acquireren van (particuliere) archieven? 
  • Dragen de activiteiten die Streekarchief Midden-Holland,   Stadsarchief Amsterdam en Archief Eemland uitvoeren als het gaat om bijvoorbeeld het definiëren van hotspots, uitvoeren van trendanalyses, benaderen van particuliere archiefvormers, etc. bij aan het documenteren van de samenleving? 
  • Zijn die activiteiten ook bruikbaar voor andere instellingen? 
Naast de inhoudelijke onderzoeksvraag staat de vraag centraal of een atelier een goed bij de onderwijsinstellingen passende vorm is voor onderwijs en onderzoek. De vragen die hierbij horen zijn: 
  • Is het voor de drie onderwijsinstellingen (Hogeschool van Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Reinwardt academie) mogelijk om gezamenlijk een onderwijs- en onderzoeksomgeving in te richten? Wat gaat goed, wat kan beter? 
  • Is het atelier geschikt als leeromgeving?
  • Is het atelier geschikt als onderzoeksomgeving? 

Beoogde resultaten

  • Tenminste 1 scenario, waarin geschetst wordt hoe archivarissen invulling kunnen geven aan hun rol in een samenleving die zichzelf documenteert. 
  • Instrumenten (bijvoorbeeld in de vorm van checklists, handvatten, vuistregels, case-beschrijvingen, goede praktijkvoorbeelden) waarmee archivarissen hun rol kunnen vormgeven.
  • Directe toename van de deskundigheid bij de deelnemers aan het atelier en de actieve volgers van het atelier. 
  • Actieve kennisverspreiding, bijvoorbeeld via een blog, een masterclass, een afsluitend symposium en publicaties/presentaties. Via deze activiteiten wordt de kennis die wordt opgedaan in het atelier landelijk gedeeld. 
  • Als Atelier een nieuw model voor interactieve en interdisciplinaire kennisontwikkeling binnen het archief- en informatiedomein. Het atelier-model is bruikbaar voor het uitwerken van toekomstige vraagstukken en als onderwijs- en onderzoeksomgeving voor studenten, docenten en professionals.  

Projectteam en deelnemers

Het atelier Documenteren van de Samenleving wordt uitgevoerd in opdracht van de Hogeschool van Amsterdam, namens het Platform voor Archiefonderwijs en –Onderzoek (Hogeschool van Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Reinwardt Academie) en de Universiteit van Leiden. Het atelierteam bestaat uit studenten en docenten van de vier onderwijsinstellingen en uit onderzoekers/professionals werkzaam bij Streekarchief Midden-Holland, Stadsarchief Amsterdam en Archief Eemland.
Studenten van andere opleidingen en professionals werkzaam bij andere instellingen worden van harte uitgenodigd deel te nemen aan het atelier. Dat kan als mede-onderzoeker in het atelierteam, of door deel te nemen aan de Open Ateliers en het slotsymposium. Neem hiervoor contact op met Liane van der Linden.

Toelichting

Het platform voor Archiefonderwijs en – onderzoek(PAOO) introduceert vanaf het collegejaar 2014-2015 een nieuwe vorm van onderzoek en onderwijs: het atelier. In een atelier werken studenten en docenten van de archiefopleidingen samen met professionals vanuit praktijkorganisaties en externe experts aan het oplossen van vraagstukken in het archief- en informatiedomein. De vraagstukken zijn actueel, raken meerdere disciplines, zijn nog niet (volledig) opgelost en worden voorgedragen door organisaties in het werkveld. Kenmerkend voor een atelier is de samenwerking tussen beginnend beroepsbeoefenaren, ervaren onderzoekers en professionals uit de dagelijkse werkpraktijk bij het formuleren en toetsen van oplossingen voor concrete vraagstukken.
Het atelier Documenteren van de samenleving heeft als uitgangspunt de nieuwe methodiek voor archiefselectie, ‘documenteren van de samenleving’, zoals uiteen is gezet in het visierapport Gewaardeerd Verleden. Daarop volgend richt een programmalijn van Archief 2020 zich op het realiseren van een ‘betere en meer efficiënte veiligstelling van behoudenswaardige particuliere archieven’. Dit wordt in het atelier uitgewerkt aan de hand van de acquisitieactiviteiten van de 3 deelnemende archieforganisaties:
  • Streekarchief Midden-Holland onderzoekt hoe sociale (digitale) interactie in de samenleving waarde toevoegt aan informatie. Welke archiveringsinstrumenten zijn daarbij al impliciet in de samenleving aanwezig? Het archief organiseert een interventie met Goudse (en regionale) twitteraars.
  • Stadsarchief Amsterdam heeft ambassadeurs benoemd voor specifieke doelgroepen en werkt met een lokale trendanalyse, gebaseerd op de waarderingsmethodiek van Gewaardeerd Verleden. Hoe kom je in contact met actoren? Welke actoren documenteren zich?
  • Archief Eemland heeft publieksarchivarissen benoemd en ontwikkelde Het Bewaren Waard, een project om herinneringen te bewaren, te delen en te ontdekken. Wat is de motivatie voor mensen om in dit project te participeren en wat documenteren ze? 
Het atelier kent 3 fasen:
  1. Denken en plannen (mei – augustus 2014) waarin het onderzoeksplan wordt opgesteld
  2. Doen en delen (september 2014 – februari 2015) waarin het atelierteam het onderzoek uitvoert, er verschillende bijeenkomsten worden georganiseerd en actief wordt gecommuniceerd over het onderzoek
  3. Evalueren en borgen (februari – mei 2015) waarin de resultaten van het atelier worden verspreid via publicaties en presentaties en het atelier wordt geëvalueerd. 
Open Ateliers
Het atelierteam werkt bij de uitvoering van het onderzoek (fase Doen en Delen) volgens een vereenvoudigde scrum aanpak. Iedere 4/5 weken wordt de voortgang besproken en een planning gemaakt voor de activiteiten in de komende 4 weken. Aansluitend aan deze ‘scrums’ worden externe experts gevraagd om in de vorm van een ‘open atelier’ een presentatie of workshop te geven. 
De scrums en  de open ateliers zijn toegankelijk voor alle belangstellenden. Aanmelden kan bij Lianne van der Linden
 
De open ateliers voor Documenteren van de Samenleving vinden plaats op:
  • 25 september: Het recht om vergeten te worden (sprekers Bart van der Sloot en Peter van Beek), locatie Stadsarchief Amsterdam
  • 29 oktober: Masterclass Laura Millar (community archives, collectief geheugen), locatie: Streekarchief Midden-Holland Gouda
  • 20 november: in aansluiting op het PIVOT-symposium: Waarderingsstrategieen, op een nog nader te bepalen locatie in Amsterdam 
  • 11 december : thema nog nader te bepalen, locatie: Archief Eemland, Amersfoort
  • 21 januari 2015: slotsymposium atelier Documenteren van de Samenleving, locatie: Universiteit Leiden. Zie de website Archief Ateliers voor de resultaten van het symposium en het atelier.

Archief 2020

Het atelier Documenteren van de Samenleving wordt financieel ondersteund door het programma Archief 2020. Naast het atelier Documenteren van de Samenleving wordt door de onderwijsinstellingen ook het atelier Actieve Openbaarheid van WABO-dossiers uitgevoerd.

 
 

Externe links